|
||
|
Büyük bir denizci olduğu kadar büyük bir haritacı olan Pir-i
Reis, korsanlık günlerinden başlayarak gezip gördüğü yerleri yabancı
kaynaklardan da yararlanarak tarihi ve coğrafi özellikleriyle birlikte
kitabında anlatmış ve haritalarını çizmiştir. Kitab-ı Bahriye'nin
nazımla yazılan ve denizcilikle ilgili tüm bilgilerin toplandığı
başlangıç bölümünde, genel açıklamalardan sonra Ege ve Akdeniz adaları
tanıtılarak denizle ilgili gözlem ve deneyimin önemi vurgulanır. 1513'te
çizdiği ilk haritasında Kristof Kolomb'un 1498'de çizdiği Amerika
haritasından, Portekiz ve Arap haritalarından yararlandığını belirtir.
Elde kalan parçası Avrupa ve Afrika'nın batı kıyılarıyla Atlas
Okyanusu'nu, Antil Adaları'nı, orta ve Güney Amerika'yı gösterir.
1528'de çizdiği ikinci haritasından günümüze kalan parça, büyük bir
dünya haritasının kuzeybatı köşesi olup Atlas Okyanusu'nun kuzeyini,
Kuzey ve Orta Amerika'nın yeni keşfedilmiş kıyılarını ve Grönland'dan
Florida'ya uzanan kıyı şeridini içerir. Adalar ve kıyılar son keşiflere
dayalı olarak daha doğru çizilidir. Keşfedilmeyen yerler ise beyaz
bırakılarak, bilinmediği için çizilmemiştir. İlk haritadan daha büyük
ölçekli ve gelişkin olan ikincisi, teknik olarak döneminin en ileri
örneğidir. Kitab-ı Bahriye, (ö.s.), 1935, (Yeni harflerle, Denizcilik Kitabı, 2 kitap, Y. Senemoğlu (haz), ty.
Pir-i Reis'in Dünya Haritası |
||
 |
||
|
||
Doğum tarihi kesin olarak bilinmiyor. 1465 - 1470 arasında Gelibolu'da
doğdu. Kahire'de öldü. Asıl adı Muhiddin Pirî'dir. Karamanlı Hacı Ali
Mehmed'in oğlu ve ünlü Osmanlı denizcisi Kemal Reis'in yeğenidir.
Akdeniz de korsanlık yapmakta olan amcasının yanında 1481'den sonra
denize açıldı. 1487'de onunla birlikte İspanya daki Müslümanların
yardımına gitti. 1491 - 1493 arasında Sicilya, Sardunya, Korsika
adalarına ve Güney Fransa kıyılarına yapılan akınlara katıldı. Amcasıyla
birlikte Osmanlı Devleti'nin hizmetine girerek 1499 - 1502 Osmanlı -
Venedik Savaşı'nda bir gemiye kaptanlık yaptı. 1511'de amcasının ölümü
üzerine Gelibolu'ya çekilerek Kitab-ı Bahriye (Denizcilik Kitabı)
üzerinde çalıştı ve 1513'te bir dünya haritası çizdi. 1516 Mısır
seferinde Osmanlı donanmasında kaptan olarak savaştı. 1517'de ilk
çizdiği haritayı I. Selim'e (Yavuz) sundu. 1521'de Kitab-ı Bahriye'yi
tamamladıktan sonra 1522'de Rodos seferine katıldı.1524'te Sadrazam
Makbul İbrahim Paşa'yı Mısır'a götüren gemiye kılavuzluk etti.
Sadrazamın ilgilenmesi üzerine 1525'te Kitab-ı Bahriye'yi yeniden
düzenleyerek onun aracılığıyla I. Süleyman'a (Kanuni) sundu 1528'de
çizdiği ikinci haritasını da padişaha armağan etti. 1528'den sonra güney
denizlerinde görev yaptı. Portekizlilerin Aden'i alması üzerine
Süveyş'teki Osmanlı donanmasına kaptan atanarak 26 Şubat 1548'de Aden'i
geri aldı. 1552'de önemli bir Portekiz üssü olan Maskat'ı ve ardından
Kişm Adası'nı alarak Hürmüz Kalesi'ni kuşattı. Portekizlilerin Basra
Körfezi'ni kapatmak istediklerini duyarak kuzeye yöneldi. Katar
Yarımadası'na, Bahreyn Adası'na egemen olarak Mısır'a geçti. Donanmayı
Basra Körfezi'nde bıraktığı için sefer sırasında kendisinden yardımını
esirgeyen Basra Valisi Kubâd Paşa'nın da girişimleriyle suçlu görülerek
idam edildi. 