|
1869'da Azerbaycan'ın Şişe şehrinde doğmuştur. Babası Mirza Hasan Bey,
annesi Sarıca Ali adlı göçebe bir kavimden Taze hanımdır. Amcalarının
Rusça, Arapça ve Farsça bilmeleri ve ailenin düzenlediği akşam
sohbetlerinde metafizik ve ilmî konuların görüşülmesi Ağaoğlu'nun
gelişiminde önemli yer tutar. Öğrenimine mahalle mektebinde başlamış ve
babasından gizli Rusça dersleri almıştır. Babasının karşı çıkmasına
rağmen dayısının desteğini alarak Rus tali mektebine yazılmıştır.
1884'de buradaki eğitimini tamamlayarak Realne Uçilişe'ye başlamıştır.
Reel ilimlerin ağırlıklı olduğu okulu başarı ile tamamlamış, 1887'de
yüksek öğrenim için Petersburg'a gitmiş, fakat sağlığı nedeni ile geri
dönmüştür. 1888'de Paris'te hukuk mektebine başlamış, doğu kavimleri
tarihi, Arapça, Acemce ve Türkçe dil derslerine devam etmiştir. Ağaoğlu
21 yaşında iken yazarlığa, Fransızca bir makale ile başlamıştır. Bir
süre Paris'te gazetecilik de yapan Ağaoğlu 1894'de İstanbul'a gelmiştir.
4 ay sonra Tiflis'e gitmiş, Kafkas gazetesinde yazarlık yapmıştır.
Bakü'de Rusça "Kaspy" adlı bir gazetede başyazarlık görevini almıştır.
Gazete Azerbaycan Türklerinin hukukunu savunan ve çıkarlarına hizmet
eden Rusça bir Türk organı haline getirilmiştir.
"Kaspy" gazetesinin sahibi olan Zeynel Abidin Takiyef Türkçe
yayın için uğraşmış ise de 1904 yılında meydana gelen Rus-Japon savaşı
sonuna kadar beklemek zorunda kalmıştır. Savaş sonunda çarlığın yenik
düşmesi ile tekrar girişimde bulunmuş, bu sefer başarılı olmuştur. Bütün
Kafkasya'da ilk kez günlük Türkçe gazete olan "Hayat" çıkmaya
başlamıştır. Hüseyinzade Ali Bey de bu gazetede göre almıştır. Bir yıl
sonra Ahmet Ağaoğlu "İrşad" adlı yeni bir gazete çıkarmaya başlamıştır.
Aynı zaman diliminde Kafkasya'da Ruslar Azerbaycan'a hakim olunca
Sünnî-Şiî anlaşmazlığı başlamıştır. Kafkaslardaki Türkleri parçalamayı
amaçlayan bu düşünceye karşı mücadele etmiştir. 1905'de Bakü'de "fedai"
adında gizli bir cemiyet kurmuş, Ermenilere karşı Türklere yaptıkları
zulümleri fiili direnişlerle bir dereceye kadar durdurabilmiştir.
1905'de Çar hükümetinin bir nazırlar komitesi kurması üzerine Kazan'dan
giden heyete Yusuf Akçura Kafkasya ahalisini temsil edenler içinde ise
Ahmet Ağaoğlu, Hüseyinzade Ali, Topçubaşı Meydan Bey seçilmişlerdir.
Azerbaycan halkını bu komitede temsil etmiştir. Petrollü topraklar
üzerindeki Türk halkını göç ettirme projesini, otuz beş günlük konuşma
sonucu engellemiştir. 1908'de II. Meşrutiyetin ilânı ile İstanbul'a
kaçan Ağaoğlu, Türk Ocağının kurucularındandır. |