|
(1838-1892)
Abdülaziz döneminde Türk milliyetçiliğine hizmet
eden Süleyman Paşa 1838'de İstanbul'da doğmuştur.
Aslen Kastamonulu'dur. 1859'da Harbiyeyi bitirmiş,
Bosna, Hersek, İşkodra bölgelerinde subaylık
yapmıştır. 1867'de Girit isyanını bastırmış,
yarbaylığa yükselmiştir. 1872'de tuğgeneral, 1873'de
Askerî Okullar Nâzırı olmuştur. 1876'da mareşalliğe
yükselmiş, askerlik ve yöneticilik hayatı uzun ve
hareketli geçmiştir. Sultan Abdülaziz'in tahttan
indirilmesi ve öldürülmesinde rol oynadığı için II.
Abdülhamit'in güvensizliğini kazanmıştır. 1878'de
Rus Harbi (93 Harbi) sırasında "Şıpka Kahramanı"
lâkabını almış ancak bazı iftiralar üzerine
yenilgiye neden olduğu söylenince Bağdat'a sürgün
edilmiştir. Ömrünün son 14 yılını Bağdat'da
geçirmiştir. Hayatı boyunca yeni eserler üretmeye
çalışmış, askerî mektepler için birkaç kitap
yazmıştır. Abdülaziz'in son zamanlarında askerî
okullar için bir umumî tarih hazırlaması istenmiş,
kitabın ilk cildi basılmıştır. Eğitim ve öğretim
alanında Türkçülüğe hizmeti "Cemiyeti Tedrisiye-yi
İslâmiye" üyeliğinde ve özellikle Askerî Mektepler
Nâzırlığı yaptığı sürelerde görülmüştür.
Fikirleri ve kişiliği: Süleyman Paşanın
yaptığı araştırmalar dışındaki en büyük hizmeti
Askeriye Nazırı (askeri okullar bakanı) olduğu
dönemde; okul eğitim ve öğretimine getirdiği
"Türkçülük Ülküsü", "Millî Türk Tarihi" anlayışıdır.
Tarih alanında verdiği eserlerde, Türk tarihindeki
kahramanlıkları sergilemiştir. Türk tarihi üzerinde
olduğu kadar Türk dili üzerinde de çalışmalar
yapmıştır. Eserlerinde ve yazdığı ders kitaplarında
dil ve eğitim sahasında Türkçülüğü
gerçekleştirmiştir. Türk milletinin tarihini yabancı
kaynaklardan değil kendi öz kaynaklarından
öğrenmesinin daha doğru olacağını savunmuştur.
Nitekim tarih üzerine yazdığı eserlerin kaynağı da
kendi öz kaynaklarımızdır. Bu nedenle tarihe bakış
açısındaki farklılığıyla tanınmıştır. Askeri liseler
için yazmış olduğu ilmihal de, Arapça ve Acemce
kelimeleri kullanmaktan çekinmiş, sade bir Türkçe
kullanmıştır.
Eserleri: Süleyman Paşanın en önemli eseri
hiç şüphesiz "Tarihi Alem"dir. Bu eseri yazmasını
Hüseyin Avni Paşa askeri okullar için istemiştir.
Umumî tarih olarak yazılan eserde; Türk tarihinin
sadece ilkçağ bölümü yazılmış ve dağıtılmıştır.
Ortaçağ ve Yeniçağ bölümleri Süleyman Paşanın ölümü
nedeni ile yazılamamıştır. II. Abdülhamit devrinde
kitap yasaklanmıştır.1911'de kitap yeniden
düzenlenerek basılmıştır. "Tarih-i Alem"de Süleyman
Paşa Türk tarihinden saygı ile bahsederken, Türk
ırkının övünülecek kahramanlıklarını yansıtmıştır.
İlm-i Sar-ı Türki (Türk Dil Bilgisi) ve Meban-i İnşa
(Nesrin Esasları) diğer eserlerindendir. |
