|
Rusya Federasyonuna bağlı Volga Nehri boylarında yer
alan Tataristan, Çuvaşistan ve Başkurtistan Türk
cumhuriyetlerine komşu bir ülkedir.
Volga Nehri üzerinde yapılan barajla üç parçaya
bölünen Tataristan'ın yüz ölçümü 67.836 km2'dir.
Cumhuriyetin nüfusu 3.750.000 (1992) olup, nüfusun
%53'ünü Tatar Türkleri, %42'sini Ruslar teşkil
etmektedir. Tataristan dışında 7 milyon Tatar
Türkü'nün yaşadığı tahmin edilmektedir.
Başkenti Kazan şehridir. Çoğunlukla Müslüman olan
ülkede küçük bir kısım Ortodoks bulunmaktadır.
Tatar Türkçesi, Türk lehçelerinin Kıpçak grubuna
dahildir. Bugün Lâtin harfine geçme çalışmaları
yapılmaktadır.
1552 yılında Rus işgaline uğrayan Tataristan,
asırlarca sürecek isyan, göç, sürgün,
Hristiyanlaştırma, Ruslaştırma ve topraklarının
elinden alınması ile karşı karşıya yaşamış,
milyonlarca Tatar Türk'ü bu uğurda şehit olmuştur.
Bütün bunların sonucu 29 Kasım 1917'de ilân edilen
Idil-Ural Devleti, 1918 yılında Tatar-Başkurt, 27
Mayıs 1920 yılında da Tatar Muhtar Cumhuriyeti'ne
dönüşmüştür.
SSCB'nin yıkılmasıyla 30 Ağustos 1990 yılında
Tataristan Parlâmentosunun aldığı bağımsızlık
kararını 1 Şubat 1992'de ilân edilmiş, Mart 1992
yılında halk referandumu ile kabul edilerek, 30
Ağustos 1992 yılında Bağımsızlık Deklârasyonu ile
yayımlanmış, ancak Rusya Federasyonu bu bağımsızlığı
kabul etmeyerek Tataristan'a Özerk Cumhuriyet
statüsü tanımıştır. 15 Şubat 1994'te iki taraf
arasında yapılan anlaşmada belirli tavizler
almıştır.
Bugün Tataristan'da Millî Hareket Partileri ve
teşkilâtlan çalışmaktadır. Bunlar arasında "Tataristan
İçtimaî Merkezi Hareketi", "Tataristan Millî İttifak
Partisi", "Demokratlar Partisi", Mercanı Cemiyeti",
"Bulgar el-Cedid Teşkilâtı", "Azatlık Tatar Gençler
Birliği", "Türk Halkları Asamblesi", "Dünya Türk
Gençler Birliği'dir. En önemli ve etkili hareket
Tataristan İçtimaî Hareketi'dir.
130 üyeli parlâmentoya sahip Tataristan'da Devlet
Başkanı Mintimer SAİMİYEV, Başbakan ise bağımsızlık
yanlısı Ferit MUHAMMETŞIN'dir. TC. Kazan'da
temsilcilik açmak için faaliyete geçmiş, Moskova'dan
izin beklemektedir. |
