|
Doğu Sibirya'da Rusya Federasyonu'na bağlı özerk
bir Türk cumhuriyetidir. Ülkenin yüz ölçümü
3.103.000 km ile Türkiye'nin 4 katı
büyüklüğündedir.
Nüfusu 1.2 milyon olan cumhuriyette bu nüfusun
480.000'ini Saha Türk'ü teşkil etmektedir.
Ruslar %50 ile çoğunluktadır.
Başkenti Yakuts olan Saha Cumhuriyeti'nde
yaşayan Saha Türkleri Şaman olup, Müslümanlık
yeni yeni yayılmaya başlamıştır. Eski Türk
kültürünü hâlâ muhafaza eden Sahalar, hâlen
Rusların uydurma Kril alfabesini kullanmaktadır.
17'nci yy. başlarında Rus işgaline uğrayan
Sahalar, 1633-1638 yılları arasında Ruslarla
amansız bir mücadeleye girmişlerdir. Teknik ve
sayısal açıdan az olan Sahalar karşısında Ruslar
1638 yılında Ruslar bütün Sahaistan'ı ele
geçirip, "Yakut Askerî İdaresini kurmuşlar ve
Sahaistan'ı Rusya'nın bir vilâyeti olarak ilân
etmişlerdir.
1905 yılında Rusya'daki karışıklıktan faydalanan
Sahalar, 9 Ocak 1906 tarihinde "Yakut Millî
Birliği"ni kurarak, 27 Nisan 1906 yılında
ayaklanmışlar, tutuklanarak en ağır cezalara
çarptırılmışlardır.
1917 Komünist İhtilâlinden sonra Yakutistan
komiseri ve Yakut Millî Komitesi, Sovyet
yönetimini tanımamış, akabinde Saha
milliyetçileri Saha Omux "Saha Milleti" ve Saha
Aymax "Saha Kavmi" adlı teşkilâtlan
kurmuşlardır. 1918 yılında bağımsızlıklarını
ilân eden Sahalar, Kızıl Ordu'nun 30 Mart 1919
yılındaki büyük katliamıyla karşılaşarak 1921
yılına kadar bütün ülkenin işgaline mani
olamamışlardır.
27 Nisan 1922'de otonom, 1923 yılında muhtar
cumhuriyet olan Sahaistan, SSCB'nin dağılması
ile birlikte, 1990 yılında bağımsızlığını ilân
etmiş, ancak Rusya Federasyonu'nun baskısı ile
1991'de Rusya Federasyonu'na bağlı özerk
cumhuriyet hâline dönüşmüştür.
Saha Parlâmentosunda ezici çoğunluk Ruslarda
bulunmaktadır. Bağımsızlık ve milliyetçilik
hareketinin başını çeken Uhhuan NİKOLAYEVİÇ'in
başında bulunduğu "KESKILE" hareketidir. Bu
hareket hiçbir yerden yardım almadan faaliyetine
devam etmektedir. |
