|
Kuzey Kafkasya'da Büyük Kafkas sıradağlarının kuzey
eteklerinde Rusya Federasyonu'na bağlı özerk bir
cumhuriyettir. Cumhuriyeti meydana getiren Balkarlı
Türkleri Karaçaylı Türklerden ayıran Rusya,
Kabardeylerle Balkarlı Türkleri birleştirerek bu
cumhuriyeti kurmuştur.
Bu zorlama sonucu ortaya çıkan Kabardey-Balkar
Cumhuriyeti'nin yüzölçümü 12.500 km2'dir.
Nüfusu 674.000 olan cumhuriyette Balkarlı Türkler
88.000'in üzerindedir. Başkenti Nalçık olan
Cumhuriyette Türkler çoğunlukla dağlık ve yaylalık
bölge olan güneyde yaşamaktadırlar.
Kendi aralarında Mezengi, Bezingil, Hukanlı, Çezimli
ve Baksamlı gibi kollara ayrılan Balkarlılar
Müslüman olup, Altay dil grubuna bağlıdırlar.
1920 yılında otonom bölge statüsü kazanan Balkarya,
1922 yılında Kabardeylerle birleştirilerek Kabardey-Balkar
Muhtar Vilâyeti kurulmuş, 1936 yılında ise Muhtar
Cumhuriyet olmuştur.
SSCB'nin dağılmasına yakın 1989 yılında ilk Balkar
demeği "NIGIS" kurularak, bağımsızlık için faaliyete
geçti. Yapılan seçimlerde az sayıda Balkarlı Türk
milletvekili seçildi. 19 Ağustos 1990'da bu
milletvekillerinin yaptığı kurultayda Kabardeylerden
ayrılma kararı alındı. Bu arada 1990 yılında yapılan
Rus Parlâmentosu seçimlerinde hiçbir Balkarlı seçimi
kazanamamıştır.
Bunun üzerine Halk Teşkilâtı "Töre-Balkar Formu"
kuruldu. Bu teşkilâtın başına Bahaeddin ETEZOV
getirildi. 30 Mart 1991 yılında yapılan Kurultay'da
bağımsızlık kararı alındı. 17 Kasım 1991 tarihinde
Rusya'ya bağlı Balkariye Cumhuriyeti ilân edildi. Bu
karar 19 Aralık 1991 tarihinde Kabardey-Balkar
Yüksek Şurasının kararıyla yapılan referandumda da
desteklendi.
Hâlen parlâmentosu, 34 bakanlı hükümeti,
Cumhurbaşkanı olan Kabardey-Balkar Cumhuriyeti'nde,
Cumhurbaşkanı eski komünist parti başkanı olup,
sorunu Rus yanlısı olarak güçle çözüp, Balkariye'nin
ayrılmasını istememektedir. Hükümette 3 Balkarlı
Türk bakandır.
21 Kasım 1996 yılında toplanan Türk Halkları
Asamblesi Balkarlılarm isteği üzerine Balkar
Cumhuriyeti'nin ilân edilmesi ve Kabardey-Balkar
Cumhuriyeti'nin terkibinden çıkarılması için siyasî
bir beyanname yayımlamıştır. Şimdi Rusya
Federasyonu'nun bu kararı uygulama şekli
beklenilmektedir. |
