Dilimiz, Toprağımız, Gayetimiz

                                        Şah Ketai

Sadeleştiren: Müge ÇETİNKAYA

Kaçar Devleti yıkılana kadar Azerbaycan Hanlıkları birleşik şekilde 'Kaçar Ülkeleri Birliği Memalek - e Mehruseye Kaçar' adında olarak  Kaçar Devletinin Hükümdarı olmuştur. Tebriz Kaçar Devleti'nin ikinci başkentiydi. Kaçar şahları Tebriz'de eğitim aldıktan sonra merkeze gelir ve padişahlık tahtına geçerlerdi. Kaçar şahının oğlu ve Kaçar devletinin veliahtı , yeni gelecek şahı Azerbaycan ülkesinin başıydı. Ve sadece Azerbaycan hükümdarının büyük Kaçar devleti padişahlık zirvesine çıkma hakkı vardı. Kaçar devleti ile Çar Rusyası arasında başlayan savaşta Kaçar devletinin yenilmesiyle Azerbaycan parçalanmış . Bu da Kaçar devletinin çok zayıflamasına neden olmuştur. Gülisten yenilgisine kadar Azerbaycan'ın toprakları 410.000km kare olacak hale gelmiştir.

Azerbaycan'ın sınırları Demirkapı'dan , Derbent' te  oradan  Hemedana kadar uzanırdı. Çar Rusyası tarafından işgal edilen Azerbaycan'ın kuzeyinin toprakları 130.000km kare olarak ifade ediliyordu. Çar Rusyası aldığı Azerbaycan'ın kuzeyindeki toprakları ıslahat ederek sıkıştırmıştır. 1918 yılında Demokratik Azerbaycan Cumhuriyeti bu işgal edilerek alınmış Azerbaycan'ın kuzeyindeki toprakların 114.000 km karelik alanında kurulabilmiştir. Çar Rusyasının yaptığı işgaller neticesindeki toprak ıslahatları  Sovyetler Birliği tarafından da devm ettirlmiş Azerbaycan'ın Karabağ bölgesine Ermeniler yerleştirilmiş ve bu bölgeye muhtariyet statüsü verilmiştir. Bundan başka Azerbaycan'ın Göyçe , Zengezur Mehri ve şehirleri Ermenistan, Derbent Rusya, Borçalı ise Gürcistan tarafından işgal edilip alınmıştır. Azerbaycan Cumhuriyeti devleti ise yalnız tarihi Kuzey Azerbaycan topraklarının 86.000km karelik alanında kurulup , arazisinin % 20'lik kısmı Ermenistan tarafından silahlı kuvvetleri tarafından işgal altındadır. Azerbaycan'ın 8 Milyonluk nüfusunun 1 Milyonundan fazlası öz vatanlarında tedirgin yaşam mücadelesi vermektedir.

Güney Azerbaycan

1925 yılında Kaçar Devleti resmen dağıldıktan sonra geride kalan 280.000km karelik Güney Azerbaycan toprakları en az olan insani ve milli sınırlara çekilmiş şekilde Memleke Mehrusiye İran'a daha sonra ise Keşvere Şahenşahiye İran şahlık ve İran devletinin yönetimine dahil edilmiştir. Güney Azerbaycan halkı 1925 yılından sonra Milli  bağımsızlık yolunda  iki defa kütlesel hareketler kalkıp bir yıl süre ile Milli bağımsızlığını eline almış olsa da en sonunda yine yenilmiştir. Çar Rusyasının yaptığı ıslahatları İran'da hakimiyete gelen bütün rejimlerde yapmıştır. 1925 yılından sonra hakimiyete gelen Şahlık idaresi tarafından Azerbaycan'ın doğusu , Güney Azerbaycan , Hemedan ve Zengan bölgeleri bölünmüş ve Azerbaycan tarihi başkenti Tebriz'e çekilmek zorunda kalmıştır. Bundan başka o dönemde Azerbaycan'ın ezeli limanı'nın adı  Pehlevi limanı olarak değiştirilmiş , Gilan bölgesi ise Kezvin ve Save kısımları ise Tahran merkezi eyaletine ve denetimine geçmiştir. Hemedan ve Kezvin şehirlerine ise kitlesel olarak Azerbaycanlı olmayanları yerleştirilmeye başlanmış ve bu şehirlerde Azerbaycanlı olmayanların sayısı % 37 olarak artmıştır. İslâm Cumhuriyeti kurulduktan sonra  ise bu siyaset bir süre daha devam etmiş ve en sonunda Kezvin , Erdebil ayrı birer eyalet haline getirilmiştir.

Azerbaycan'ın Erdebil bölgesinin Astara şehiri ise Gilan eyaletinin denetimine verilmiştir.Azerbaycan'ın doğusundaki pek çok şehirlere yoğun nüfus kitleleri halinde Kürtler yerleştirilmiştir. Azerbaycan'ın doğusundaki oranın yerli halkı olan Azerbaycan Türkleri'nin yaşadığı beş altı şehirde Tahran rejimi tarafından Azerbaycan'dan kopartırılarak burası ayrı bir Kürdistan eyaleti haline getirilmiştir.

Tahran rejiminin izlediği Azerbaycan düşmanlığı siyaseti Azerbaycan Türkleri tarafından direnişle karşılık bulmaktadır.  Kuzey Azerbaycan halkının nüfus yoğunluğunda bir değişme olmasa da Güney Azerbaycan'ın üç şehirinde Kürt nüfusu % 20 artmıştır. Ağır iktisadi bunalımlar geçiren Azerbaycan topraklarında yaşayanlar İran'ın başka bölgelerine ve Tahran'a geçmektedirler. Halen 8 milyona yakın Güney Azerbaycanlı Azerbaycan sınırının kenarında yaşıyor ve bunların 1 milyonu siyasi sığınmacı olarak Avrupa ülkelerine, Amerika'ya ,1 milyonu İran'ın bazı bölgelerine geriye kalan 6 milyonu ise Tahran şehrinde yaşamaktadır. Azerbaycanlıların 20-22 milyonluk kısmı Güney Azerbaycan topraklarında yaşamaktadır. Tahran Türkleri dahil olmak üzere Güney Azerbaycan Türklerinin milli sınırları uğrunda yaptıkları sivil mücadele devam etmektedir.

TÜRK DÜNYASI