|
Romanya'nın kuzeyinde, Moldova Cumhuriyeti
güneyinde yer alan Gagauz Cumhuriyeti'nin Nüfusu
200.000'dir. Oğuzların bir kolu olan Gagauzlar
Ortodoks Hristiyan olup, Gagauz Cumhuriyeti
dışında 300.000'den fazla Gagauz yaşamaktadır.
Başkenti Komrad'dır.
Deliorman Türkleri, Asparuk Bulgarları da
denilen Gagauzlar, Anadolu Türkçesine yakın bir
dil kullanmaktadırlar. Türk kök ve kültürüne
bağlı kalmış ve günümüze kadar da bunları
yaşatmışlardır.
XVI. asırda Osmanlı İmparatorluğuna katılan
Gagauzeli, 1918 yılında Rusya, 1941 yılında
Romanya, 1944 yılında da SSCB idaresine girmiş,
SSCB tarafından Ukrayna'ya bağlı olan Moldova
SSC'nin sınırları içinde kabul edilmiştir.
SSCB'nin yıkılmasından sonra 21 Ağustos 1990
tarihinde bağımsızlık ilân edilerek, Gagauz
Cumhuriyeti ilân edilmiştir. 25 Ekim 1990'da
seçim yapan Gagauzlara Mirce Durağ idaresindeki
"Milliyetçi Moldova Halk Cephesi"nin 50 bin
militanı silâhlı saldırıda bulunmuştur. Bu
saldırılara karşı ölümü göze alan 100.000 Gagauz
Komrad'da toplanarak karşı koymuş, bütün Gagauz
köylerinin bu direnişe katılmaları sonucu 25
Ekimde seçimler yapılmış, 31 Ekim'de de Gagauz
Meclisi oluşturulmuştur. Ancak Moldova Yüksek
Sovyeti Bağımsızlık ilânını kabul etmemiştir.
27 Ağustos 1991 yılında Moldova'nın bağımsızlık
ilân etmesi üzerine Gagauzlar da Özerk
Cumhuriyetlerini ilân etmişler ve 23 Aralık 1994
yılında Moldova Cumhuriyeti bu özerkliği
tanımıştır.
28 Mayıs - 11 Haziran 1995 yılında Gagauzeli'nde
yeniden seçim yapılmış ve 34 milletvekili ve
"Halk Topluluğu" adı verilen Gagauz Meclisi
teşkil edilmiştir. Aynı ay yapılan
Cumhurbaşkanlığı seçiminde ise eski Komünist
Parti lideri ve Moskova'ya bağlılığı ile tanınan
Georgu TOBUNSCİK Cumhurbaşkanı seçilmiştir.
Gagauzeli'nde bağımsızlık ile ilgili birçok
kurum ve basın faaliyette olup, Gagauz Sesi
gazetesi bunun öncülüğünü yapmaya çalışmaktadır.
Eski Cumhurbaşkanı Stephan Topal ve Petr
Zavriçko'nun liderliğinde faaliyetlerine devam
etmektedir. |
